1)Gılgamış Destanı:
Mezapotamya orjinli destan,tarihin bilinen en eski yazılı destanıdır.Bugün bile edebiyatın - ve elbette insanlığın - en çok kafa yorduğu dostluk,ölümsüzlük gibi bilinen ana temaların bilinen ilk yazılı kaynağı olarak 'Gılgamış Destanı' klasik bir eser niteliği taşır.2)İlyada:
İzmir'de yada Sakız Adasında yaşadığı sanılan Homeros, 'ilyada' destanında Truva Savaşı'nın bir bölümünü anlatır.Akhalar ile Truvalılar arasındaki savaşı konu alan 16 bin mısralık eserin başkahramanı Aşil'dir. Destanın sonunda Hektor'u öldürerek 10 yıl süren savaşın sona ermesini sağlar.Son derece canlı betimlemeler ve zengin metaforlarla desteklenen anlatım tarzı,'İlyada' yı günümüze kadar süre gelen Batılı anlatı geleneğinin temel taşlarından biri haline getirir.
Yel değirmenlerine savaş açmasıyla, katırı Rocinante,hayali sevgilisi Dulcinea ve uşağı Sancho Panza ile edebiyat dünyasının unutulmaz kahramanı La Manchalı yaratıcı asilzade Don Kişot'u belleklerimize nakşeden eser, bugünkü anlamıyla roman türünün ilk örneği sayılır.Sağlam anlatımı,zengin diyalogları ile 2 cilt ve 900 sayfadan oluşan kitabı, çağdaş romanın anası olarak tanımlamak herhalde yanlış olmaz.
4)Tristram Shandy:
Laurence Sterne'ün,tam adı 'Tristram Shandy Beyfendi'nin Hayatı ve Görüşleri' olan başyapıtı, tıpkı Cervantes'in 'Don Kişot'u ve Rabelais'nin 'Gargantua ve <pantagruel'i gibi, modern romanın öncülerinden sayılır.
5)Tehlikeli İlişkiler:
Fransız ordusunda general olan Choderlos de Laclos ilk ve tek romanı 'Tehlikeli İlişkiler'i mektup formunda yazdı.Romanın tümü kahramanların birbirlerine yazdıkları mektuplardan oluşuyor.Kitap 1782'de yayımlandığında dönemin yüksek sosyetesinin aşk ve cinsellik içeren entrikalarını su yüzüne çıkardığından büyük yankılar yarattı.Romanın ana temasının,insandaki haz arayışı olduğu söylenebilir.Ancak,büyük bir hırs ve tutkuyla haz peşinde koşan kahramanlar için esas olan, o duyguyu yaşamanın hazzı değil ,elde etmiş olmanın verdiği tatmin hissidir.
6)Kırmızı ve Siyah:
7)Goriot Baba:
Balzac'ın,insanlık komedyası evreninde başka eserlerde de kullandığı karakterlerden Eugene Rastignac,hikayenin ana karakteridir.Ana mekan ise Madame Vauquer'nin,Paris'in kenar sokaklarından birindeki pansiyonudur.Mekanın fakirliği,Rastignac'ın hayran olduğu Paris'in şatafatlı hayatı ile kontrast yaratır.Taşradan Paris'e gelmiş olan hukuk öğrencisi Rastignac,derslerinden çok Paris'in pırıltılı hayatına ilgi duyar.Atnı pansiyonda kalan Goriot Baba,iki kızı için bütün hayatını ve servetini harcamış, ancak para düşkünü nankör kızları ve kocaları tarafından evinden uzaklaştırılmıştır.Buna rağmen Goriot Baba,kızlarından başka bir şey düşünmemektedir.
Paris'in acımasızlığı,zenginliğin,soyluluğun,evliliklerin sahteliği,hayat mücadelesi,sevgi,acıma gibi birçok farklı tema,hikaye boyunca kullanılır;ancak bunların içinde,'baba olmak' teması ön plana yerleşir.
Victoria dönemi İngiltere'sinde yaşayan Bronte kardeşlerin belki de en yeteneklisi olan Emily Bronte'nin tek kitabıdır.Yaşadığı dönemde kız kardeşleri Charlotte Bronte ve Anne Bronte'nin gölgesinde kalan Emily,kitabı yayımlandıktan 1 sene sonra 30 yaşında veremden ölür.
Yazar,hayatı boyunca baba evinden dışarıya çıkmadığı ve mütevazi bir yaşam sürdüğü halde,bu romanda hayret verici bir hayal gücü sergiler.Roman özellikle aşkı yoğun bir dille ve etkileyici bir şekilde anlatırken,ucuz duygusal klişelere yüz vermemesi ve insan ruhunu,tüm vahşi yönleriyle ele alması ile önem kazanır.
9)Moby Dick:
Herman Melville'in yazdığı kitap,dev beyaz balina Moby Dick ile Kaptan Ahab arasındaki mücadeleyi konu edinir.Roman,insan ruhunu bir yandan ayakta tutarken ,bir yandan da yok oluşa sürükleyen tutku üzerine bir destan niteliği taşır.İlk yazıldığı dönemde ilgi görmeyen roman,20'nci yüzyılda yeniden keşfedildi ve hak ettiği saygıyı nihayet elde etti.
10)Madam Bovary:
Gustave Flaubert'in en ünlü eseri 'Madam Bovary',tam adı Emma Bovary olan bir kadının hikayesi.
Flaubert,konusu basit gibi görünen romanı,büyük bir titizlikle beş yılda yazdı.Yalın bir anlatıma sahip olduğu halde,örneğin,anlatıcının roman boyunca değişimiyle yazarın kurguyu oluşturmaya ne kadar özen gösterdiği anlaşılır.
Roman temelde,modern insanın doyumsuzluğunu ele alır.Madam Bovary'nin ana teması,sahip olmadığına karşı büyük bir tutku besleyen ve sahip olduğunda tutkusu sönüp giden ve hemen yeni bir arayışa girişen modern insanın kısır döngüsüdür.
11)Sefiller:
Victor Hugo,Fransız edebiyatının en önemli eserlerinden 'Sefiller'i ,14 yılda tamamladı.Kişinin kendi başına yapabileceklerinin sınırlı olduğuna dikkat çeken Hugo,sosyal çevrenin,birey üzerindeki etkisinin çok önemli olduğunu vurgular.Kitap,Fransa tarihinden bir kesiti ayrıntılarıyla aktarırken,ayrıca adalet sistemini ve hukuk kavramını da sorgular.
12)Anna Karenina:
'Savaş ve Barış' adlı uzun soluklu romanı daha ünlü olsa da,'Anna Karenina',Tolstoy'un dehasının en başarılı eseri sayılır.Tolstoy,bu kitabı,'Çağımızın Avrupa edebiyatındaki benzerlerinden hiçbirinin kendisiyle boy ölçüşemeyeceği kadar kusursuz,mükemmel ve ölümsüz bir eserdir.' diye niteler.
13)Karamazov Kardeşler:
Rus yazar Fyodor Mihailoviç Dostoyevski,özellikle eserlerinin psikolojik derinliği ile kendisinden sonra gelen kuşakları etkilemiş ve bugün bile etkilemekte olan benzersiz bir romancıdır.Yazar hiç bir romanında bu romanında olduğu gibi ,insan ruhunun derinliklerine inmemiş,insanoğlunu bu kadar yetkin kesitler halinde ,içgüdülerinin ve iradesinin tüm görünümleriyle sergilememiştir.Bir aileyi konu alan ve bir felaketler zinciri olarak gelişen olay örgüsü,bireysel öğelerin yanı sıra,19'uncu yüzyılın ikinci yarısındaki Rus toplumunun geçirdiği sarsıntıları tümüyle ele alarak,dünya edebiyatında bir eşi daha bulunmayan bir sanat perspektifinden yansıtır.
Henry James'in uzun romanlarından 'Bir Kadının Portresi',yazarın en iyi romanlarından biri olarak kabul edilir.Yüklü bir mirasa konan Isabel adlı Amerikalı kadının yaşadıklarını anlatan roman,çoğunlukla Avrupa'da ,özellikle İtalya'da ve İngiltere'de geçer.Burada Isabel artık Avrupalılaşmış Amerikalılardan oluşan yozlaşmış bir topluluğun içine düşer.Isabel'in iç dünyasındaki çalkantıları,kararsızlıklarını başarıyla aktaran roman,dönemin Avrupa'sındaki hayatıda detaylarıyla inceler.
15)Aşk-ı Memnu:
'Yasak Aşk' anlamına gelen 'Aşk-ı Memnu' başlığını taşıyan bu eser,usta romancı Halid Ziya Uşaklıgil'in en tanınmış romanlarından biridir.Roman,anlatım gücü ve gerçekçiliği ile bugün bile edebiyatımızın en görkemli eserlerinden biridir.
16)Buddenbrooklar:
Alman Thomas Mann'ın 'Bir Ailenin Çöküşü' alt başlığı ile yayımladığı etkileyici romanı,Kuzey Almanya'da Lübeck bölgesinde ikamet eden burjuva bir ailenin ,4 kuşak boyunca yaşadığı değişimleri anlatır.Bu roman,Alman edebiyatında klasik roman ile modern roman arasında bir köprü niteliği taşır.
17)Nostromo:
Polonya doğumlu İngiliz yazar Joseph Conrad'ın geniş kapsamıyla diğer romanlarından ayrılan eseridir.19 yaşına kadar İngilizce konuşmamış olan yazar ,İngilizce'yi en iyi kullanan yazarlardan biri olarak gösterilir.Romanın tarihsel ve siyasal izleğinde,post-kolonyal Güney Amerika'ya Anglo-Amerikan emperyalist kapitalizminin yerleşmesi öne çıkar.'Nostromo',Balzac ve Tolstoy'un tutarlı epik anlatısından,Joyce ve Pound gibi modernlerin karmaşık anlatısına geçiş noktasında kılavuzluk görevi yapar.
Marcel Proust'un yarı-otobiyografik öğeler içeren,bilinç akışı tekniğiyle yazılmış yedi bölümlük romanı ,bir buçuk milyon kelime kelime içerir ve yazılmış en uzun romanlardan biridir.Eserin yayınlanan ilk bölümü 'Swanlar'ın Tarafı' dır.İkincisi 'Ç,çek Açmış Genç Kızların Gölgesinde'dir ve yazar bu eserle 1919'da goncourt Ödülü'nü kazanır.Üçüncü kitap 'Guarmantes Tarafı'dır ve iki bölüm halinde yayınlanmıştır.Dördüncü kitap olan 'sodom ve Gomorra' da iki bölüm halinde yayınlanmıştır ve yazarın ölümünden önce yayınladığı son kitaptır.Eserin kalan 3 bölümünü oluşturan 'Mahpus','Albertine Kayıp' ve'Yakalanan Zaman' yazarın kardeşi Robert Proust ve Jacques Riviere'nin çabalarıyla yayımlandı.Proust,bu 7 bölümlük eserinde kaybolup giden geçmişin peşine düşer.Örneğin,çaya batırılan kurabiyenin tadı,anlatıcıyı çocukluğuna götürür ve kayıp zamanı yeniden yaşar.Ama aynı zamanda bu kayıp zaman,bilincin olgunlaşması için de gereklidir ve dolayısıyla tam olarak kaybolmuş sayılmaz.
19)Dava:
Franz Kafka'nın en önemli romanlarından 'Dava',aynı zamanda,yazarın adından türetilen 'Kafkaesk' terimini en iyi yansıtan eserlerden biridir.Roman kasvetli,akıl dışı ama herşeyin normal sayıldığı Kafkaesk ortamlarda geçer.'Dava' da Josef K.,neyle suçlandığını bilmeden mahkemeye çıkartılır,bir türlü suçunun ne olduğunu öğrenemez.
20)Ulysses:
İrlandalı yazar James Joyce'un en ünlü ve belki de anlaşılması en zor kitabıdır.Roman,gündelik dilden argoya,sıra dışı bir dil kullanır.Bu eser üzerine ve 'ulysses'i okuma kılavuzu niyetine yazılmış sayısız kitap,bu kült romana,yazılışının üzerinden geçen yaklaşık 90 yıllık süreçte eşlik eder.Yazar,ironik olarak,bir yandan modernist romanın başyapıtı kabul edilirken,bir yandan da,roman bile olmama iddiasındaki bir yapıt ile okuru karşı karşıya bırakır.
21)Deniz feneri:
22)Gözün Hikayesi:
Fransız yazar Georges Bataille,yoğun pornografik öğeler taşıdığı için tepki gören kitabın felsefi ve duygusal derinliği ,ancak yazarın ölümünden sonra anlaşılabildi.Özellikle pornografi,cinsellik,ölüm ve şehvet üzerinde durarak felsefesini açığa çıkarır.Cinselliği,ahlaklı-ahlaksız ekseninden çıkarıp yasak-yasağı delme eksenine taşır.
23)Döşeğimde Ölürken:
Amerikan modernist romanının öncüsü kabul edilen William Faulkner,uzun ve karmaşık anlatımları benimsemiştir.Romanlarında bilinç akışı ve çoğul anlatı tekniklerini kullanır.Roman 15 farklı anlatıcının gözünden anlatılan 59 bölümden oluşur ve hayali Yoknapatawpha bölgesinde geçer.
24)Gecenin Sonuna Yolculuk:
25)İnsanlık Durumu:
Fransız yazar Andre Malraux,edebiyatçı kimliğinin yanı sıra,İspanya iç savaşına ve ikinci dünya savaşına katılmış,De Gaulle hükümetlerinde bakanlık görevlerinde bulunmuş bir eylem adamı ve siyasetçi olarak da yaşadığı dönemde iz bıraktı.Bu sürükleyici romanıyla yazar,1933'te Goncourt ödülünü kazandı ve dünya çapında üne kavuştu.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder